YÖN BULMA
Dünya üzerinde bulunduğumuz yeri harita ve aletler kullanarak belirliyebiliriz.Bulunduğumuz
noktadan diğer bir noktaya giderken, yürüdüğümüz yönü rota olarak adlandırırız.İki
nokta arasında birçok engeller,tepeler,ormanlar,göller ve nehirler yer alabilir.Önemli
olan bir yerden diğerine giderken, saydığımız bu engelleri aşarken rota dediğimiz
yönümüzü kaybetmememizdir.Yapılan araştırmalarda bir kişi bilmediği bir arazide
hareket ediyorsa bir müddet sonra yön duygusunu kaybettiği görülmektedir.Yürüyüş
sırasında, yaşamlarında sağ ayağını kullanan insanların kuvvetli olan bu ayakları
ile sola göre daha uzun adım attıkları görülmektedir.Bu nedenle düz bir doğru
üzerinde yürüdüklerini zanneden kişilerin rotalarından sola doğru saptıkları ve
zaman içinde sola doğru çok geniş bir yay çizdikleri görülmektedir.Sonuçta umdukları
yere ulaşamadıkları gibi nerede olduklarını bilememektedirler.Son yıllarda ülkemizde
doğada etkinlik gösteren kişilerin sayısı artmıştır.Bu sayı artışı beraberinde
kazaları ve kaybolma olaylarını getirmektedir.Yön saptama çok kesin ve net bir
hadisedir.Doğada yürüyen bir kişi net olarak nerede olduğunu bilmeli veya kaybolduğunu
kabul etmelidir.
Pusula ve şimdi öğreneceğimiz yöntemlerle yeryüzeyinde ancak yön saptaması yapılabilir.
Yani ancak istenen rotada yürümek mümkün olabilir.Yeryüzü üzerinde nerede olduğumuz
sorusunun cevabı farklı aletler gerektirir.Bu aletlerden elde ettiğimiz sonuç
ile enlem ve boylamımızı derece,dakika ve saniye cinsinden öğrenebiliriz.Bu bilgi
ancak bir haritaya aktarıldıktan sonra o anki haritadaki yerimizi bilebiliriz.
Sonuç olarak doğada yönümüzü belirlemeden önce kabaca nerede olduğumuzu bilmek
zorundayız.Ancak bundan sonra nereye gideceğimizi düşünüp sonra yönümüzümü saptamalıyız.
Yön Saptama Yöntemleri
Pusula Yardımı İle
Yönümüzü en kolay pusula yardımı ile saptıyabiliriz.Pusula ibresinin koyu renkli
ucu manyetik kuzeyi gösterir.Kuzeyinin nerede olduğunu belirledikten sonra,hangi
yöne gidecek isek o yönde yer alan bir cismi (örneğin ağaç,iri kayalar gibi)hedef
alıp oraya kadar gitmek ve o noktada gitmek istediğimiz yönde yeni bir cisim saptamak
gerekir.Bu yöntemle mümkün olduğu kadar düz bir çizgide yol alınabilir.
 |
Pusula
Doğada gidilecek yön için belirli cisim ve işaretleri hedef alıp yürüyün.
Kutup Yıldızı İle
Dünyamızın kutup noktalarından geçen hayali eksen çizgisi kutup yıldızının çok
yakınından geçmektedir.Bu nedenle geceleyin yıldızlar ve gezegenler hareket halinde
iken(dünyanın kendi etrafında dönüşünden dolayı)kutup yıldızı sabit kalır.Doğada
herhangi bir yıldızı hedef alıp yürür iseniz,yıldızın hareketinden dolayı düz
bir çizgide yürüyemezsiniz.
Dünyanın dönüşünden ötürü kutup yıldızı çevresinde diğer yıldızların dönüşü."Görüntü
fotoğraf filminin uzun pozlandırılması ile elde edilmiş.(Corbis.com)"
 |
Bu nedenle gökyüzünde yanlızca kutup yıldızını bularak onun kuzeyi gösterdiğini
bilerek,amaçladığınız yönde yürüyebilirsiniz.Kutup yıldızını bulmak için belirgin
bazı yıldız guruplarını bilmek zorundasınız.(Bu bilgiler kuzey yarım küresinde
geçerlidir)
Büyük Ayı yıldız gurubu 7 yıldızdan oluşur.Görünümü eğik duran kahve cezvesine
benzer.Sapın karşısında yer alan kenarın uzunluğunu 5 le çarptığımızda ve kenar
yönünde kutup yıldızını buluruz.Kutup yıldızını doğru bulduğumuzdan emin olmak
için yan yatmış ve beş yıldızdan oluşan bir W harfine benzeyen Cassiopeia yıldız
gurubunu kullanırız.Büyük W nun ortasındaki yıldız, kutup yıldızı doğrultusundadır.(Lütfen
çizimleri inceleyiniz)
Büyük Ayı Yıldız Gurubu
Cassiopeia Yıldız Gurubu
US Army FM 21-76 da Kutup Yıldızının Bulunması
Güneş İle Yön Bulma
Parlak güneşli bir günde bir sopa ve gölgesi yardımı ile yön tayini yapılabilir.Sopanın
gölgesi işaretlenir.Bir süre sonra yer değiştiren gölge ucu tekrar işaretlenir.Bu
iki işareti birleştiren çizgiye dik doğru S - N eksenidir.Birinci işareti sola
ve ikinci işareti sağınıza aldığınızda yüzünüz kuzeye bakmaktadır.
Saat Yardımı İle Yön Tayini
Güneşli bir günde bileğimizdeki saat yardımı ile yön tayin edebiliriz.Saatin akrebi
güneşe döndürülür.Saatin 12 rakkamı ile akrebin oluşturduğu açının açı ortayı
Güney-Kuzey Hattıdır.Güneş tarafı güney yönüdür.